Stolovi | ''Narcisu u pohode''

 

Stolovi su planina u centralnoj Srbiji, jugozapadno od Kraljeva, između Ibra, Ribnice i Brezanske reke. Sa Stolova se u svim pravcima razilaze pritoke pomenutih reka, koje su dubokim dolinama raščlanile planinu na dugačke grebene i kose i dale joj u celini zvezdast oblik. Glavni planinski greben je stolastog oblika dužine oko 12 km na pravcu sever-severozapad-jug-jugoistok.

Najviši vrh Stolova je  Usovica (1375 m) u severozapadnom delu. Ozren (956 m) je nastavak Stolova prema severu. Sa Stolovima se veže od vrha Karaula (904 m) prema Čikeru (1324 m) preko Erskih livada. Na istoku je Goč, a na jugu Studena planina. Na zapadu, preko Ibra su Troglav i Čemerno. 

 

Planina je izgrađena od serpentinisanih magmatskih harcburgita (varijetet peridotita). Većim delom je pod gustom šumom. Zapadni obronci Stolova formiraju istočni deo Ibarske klisure, a na njima se nalazi i tvrđava Maglič. U podnožju severnih padina Stolova nalazi se manastir Žiča.

 

Planinari iz Kraljeva najviši vrh nazivaju Ravni sto ili Kamarišta. Te nazive kažu koristi lokalno stanovništvo. Zaravnjeni i ogoljeni vrh je lako prepoznatljiv, iz daleka se uočava veliki krst koji je postavljen na vrhu. Sa vrha se pruža izuzetan pogled na okolne planine Kopaoničke grupe, ali i na planine preko Zapadne Morave i Ibra.

Do vrha se stiže markiranim stazama od tvrđave Maglič, manastira Žiča, sela Kamenice i planinarskog doma Brezna. Iz svih pravaca rastojanje je gotovo isto, oko 10 kilometara sa visinskom razlikom od oko 1000 metara. Do vrha se može doći i terenskim vozilom, obični putnički automobili mogu takođe prići do blizu vrha. Vrh je veoma posećen, a najviše planinara se na vrhu okuplja prilikom prolećne manifestacije Narcisu u pohode.

izvor: pss.rs

 

''Narcisu u pohode'' je jedna od najstarijih i najmasovnijih republičkih planinarskih manifestacija u Srbiji. Održava se svake godine sredinom maja na planini Stolovi kod Kraljeva, kada padine ove planine potpuno pobele od rascvetalih divljih narcisa. U organizaciji PSD ''Gvozdac'',  17. maja 2026.  održana je  jubilarna, 70. po redu planinarsko-turistička manifestacija.

Fotografije i opis staze su sa uspona koji je izveden iz sela Kamenica, koje se nalazi na četrnaestom kilometru puta Kraljevo - Goč. Trasa staze: selo Kamenica – Orlovac – Ravni sto – Nilovska prevoja – Usovica (1375 mnv) – Nilovska prevoja – Ravni sto – Orlovac – Debelo brdo – selo Brezna (Pl. dom ''Zorica Gizdavić''). 

 

Početak je u selu Kamenica, tačnije od kamenoloma u selu. Od samog početka je konstantan uspon sve do odmorišta Orlovac, gde ako želite da skratite stazu  možete se vratiti stazom koja vodi do Planinarskog  doma u selu Brezna. Ako se odlučite da nastavite dalje čekaju vas fenomenalni predeli i susret sa konjima, što i jeste najveća atrakcija na ovoj planini. Izlazak na sam vrh je zanimljiv zbog pogleda na Kraljevo i okolne planine. Nažalost ovog puta smo zbog kiše, magle i jakog vetra bili uskraćeni za uživanje u pogledima sa vrha, kao i tokom uspona.  

 

 

Na vrhu Usovica (ili Kamarište) nalazi se veliki pravoslavni krst, podignut  2020. godine na nadmorskoj visini od 1.375 metara. Visok je 33 metra i težak oko 40 tona, a nalazi se na lokaciji kojom upravlja JP "Srbijašume". Izgrađen je prvenstveno zahvaljujući donacijama.

Ukupna dužina staze je oko 21 km sa visinskom razlikom od oko 1000 m uspona i oko 800 m spusta i spada u srednje teške staze i pretežno je kretanje makadamskim putem. Povratak je uglavnom istom stazom sve do raskrsnice ispod Orlovca, odakle se skreće desno i nastavlja dalje makadamskim putem do planinarskog doma "Zorica Gizdavić" u ataru sela Brezna, gde se i završava ova staza.

NAPOMENA:  Na stazi nema izvora sa pijaćom vodom!